و غير اينها باشد چه برد و باخت در آن باشد يا نباشد و در صورتى كه برد و باخت چيزى در كار باشد ولى آلت مخصوص قمار نباشد مثل بلند كردن سنگ و هارتل ( وزنه بردارى ) و در آن شرط برد و باخت باشد اگرچه برد و باخت آن كه رهان گويند حرام است و در روايت از آن تعبير شده كه هر رهانى كه در غير اسب‌دوانى و تيراندازى باشد حرام است ولى حرمت خود فعل از آن فهميده نمىشود و در واقع هر بازى كه آن را لعب مىگويند حرام نيست بلكه بازى با آلات مخصوصه‌اى حرام است و شرط برد و باخت از بابت اينكه اكل مال به باطل است حرام است و در صدق عرفى قمار بر مواردى كه غرض عقلايى مهم بر آن مترتب است در غايت اشكال است كما اينكه شيخ انصارى در كتاب متاجر هم بر اين فرض اشكال دارند « 1 » . مسأله 675 . بازيهاى سرگرم كننده اگر بدون شرطبندى باشد و با غير آلات مخصوص قمار باشد حرام نيست ولى اگر با آلات مخصوص قمار مثل شطرنج و تخته‌نرد و مانند اينها باشد حرام است و آنچه كه امروز دارج شده بازى شطرنج را بدون برد و باخت ورزش فكرى نام نهاده‌اند به غير از تسويلات شيطانى چيزى نيست كه نه اصطلاحاً اين گونه اعمال فكرى از قسم ورزش است بلكه هدردادن فكرى است كه مىتوان آن را صرف علوم دقيقه مثل رياضيات و مانند آن كرد تا بر فرض احتياج به ورزش فكرى فكر هدر

--> ( 1 ) اللعب بالآلات المخصوصة كالشطرنج و النرد و نحو ذلك قمار و هذا مع شرط الرهان أيضاً قمار و شرط الرهان به غير الآلات أيضاً حرام و لكن فى كونه قماراً منع . و خبر علاءبن سيابة ( فى الوسائل ج 13 ح 2 / 3 من السبق و الرماية ) عن ابى عبدالله ( ع ) « ان الملائكة تحضر الرهان فى الخف و الحافر و الريش و ما سوى ذلك فهو قمار حرام . » يكون مفاده ان الرهان قمار و حيث ان الرهان ليس بقمار وحده فيكون محكوماً به حكم القمار إلا إذا كان مع الآلات المخصوصة و اما صيرورة اللعب الذى ليس به حرام فى نفسه حراماً بواسطة شرط الرهان ففى غاية الإشكال و إن التزم به بعض الأعاظم ( الخوئى ) فى منهاجه و فى تقرير بحثه مصباح الفقاهة مدعياً أن القمار هو اللعب مع الرهان بأى شىء كان و الله العالم .